Marka Nedir, Neyi Korur?

Marka, bir mal veya hizmetin hangi işletmeden geldiğini ayırt etmeye yarayan işarettir. Bir isim seçmek, alan adı almak ve marka tescil ettirmek aynı işlem değildir. Hukuki korumayı anlamak için işaretin kendisine, tescil kapsamındaki mal ve hizmetlere ve karşı tarafın kullanımına birlikte bakılır.

Neler marka olabilir?

Sözcükler ve kişi adları, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler, ürünün veya ambalajın biçimi marka olabilir. m.4’teki örnekler sınırlı bir liste oluşturmaz; belirleyici olan ayırt etme işlevi ile sicilde gösterilebilirliktir.

Örneğin bir ürünün yalnız türünü anlatan ibare ile o ürünü belirli bir işletmeye bağlayan özgün işaret aynı şekilde değerlendirilmez. İşaretin hangi mal veya hizmet için seçildiği önemlidir. Bir isim kulağa farklı gelse bile tescil engeli taşıyabilir; bunlar ayırt edicilik ve tescil engelleri rehberinde açıklanmıştır.

Tescil neyi korur?

Marka sahibinin izinsiz kullanımı önleme hakkı m.7/2’de üç grupta düzenlenir:

• Tescilli işaretin aynısının, tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerde kullanılması.
• Aynı veya benzer işaretin aynı veya benzer mal ya da hizmetlerde, halk bakımından karıştırılma ihtimali doğuracak şekilde kullanılması.
• Türkiye’de tanınmışlığa ulaşmış markanın itibarından haksız yarar sağlama, itibarına zarar verme veya ayırt edici karakterini zedeleme niteliğindeki kullanım. Bu durumda farklı mal ve hizmetler de kapsama girebilir; kanundaki şartlar ve haklı sebep ayrıca değerlendirilir.

Bu nedenle yalnız iki ismin birbirine benzemesiyle sonuca varılmaz. Tescil kapsamı, kullanımın ticari niteliği ve somut olayın şartları birlikte incelenir. Kullanım ürünün üzerinde olabileceği gibi alan adında, ticaret unvanında veya reklamda da olabilir; m.7/3’teki koşullar yine aranır.

Her kullanım engellenebilir mi?

Hayır. m.7/5, dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde yapılan bazı kullanımları koruma dışında bırakır: gerçek kişinin kendi adını veya adresini belirtmesi, mal ya da hizmetin niteliklerini açıklaması ve gerekli olduğunda ürünün kullanım amacını göstermesi bunlar arasındadır.

Örneğin bir yedek parçanın hangi ürünle uyumlu olduğunu belirtmek ile tüketicide marka sahibinin ürünü olduğu izlenimi yaratmak aynı durum değildir. İstisna, her kullanım için sınırsız izin anlamına gelmez; dürüst kullanım şartı değerlendirilir.

Marka, şirket unvanı ve alan adı aynı şey mi?

Hayır. Şirket unvanı işletmenin ticari kimliğiyle, alan adı internet adresiyle, marka ise mal veya hizmeti ayırt eden işaretle ilgilidir. Şirket kurmak veya alan adı satın almak tek başına SMK kapsamında marka tescili sağlamaz.

Bunun tersi de sınırsız değildir: marka tescili başka hakları yok sayma imkanı vermez. Önceki tescilsiz kullanım, ticaret unvanı ve diğer haklar m.6’nın ilgili şartları kapsamında sonraki başvuruya karşı ileri sürülebilir. Bu dayanaklar önceki haklar ve hükümsüzlük yazısında ele alınmıştır.

Başvuru ile tescilin etkisi aynı mı?

Markadan doğan haklar üçüncü kişilere karşı tescilin yayımından itibaren hüküm ifade eder (m.7/4). Başvurunun bültende yayımlanması daha erken bir aşamadır. Kanun bu aşamadan sonraki belirli fiiller için tazminat davası imkanı tanır; ancak mahkeme tescil yayımlanmadan iddiaların geçerliliği hakkında karar veremez.

Başka bir markanın başvurusunu gördüğünüzde izlenecek yol ile tescil edilmiş markaya karşı yol farklıdır. Aşamayı belirlemek için yayıma ve karara itiraz; tescil sonrasındaki ayrım için iptal ve hükümsüzlük rehberine bakabilirsiniz.

Marka koruması ne kadar sürer?

Tescilli marka, başvuru tarihinden itibaren on yıl korunur ve onar yıllık dönemlerle yenilenebilir (m.23). Normal ve ek ücretli yenileme dönemleri ile süreyi kaçırmanın sonuçları marka koruma süresi ve yenileme rehberinde açıklanmıştır.

Marka kalite garantisi midir?

Marka, tüketicinin ürünün kaynağını tanımasına ve önceki deneyimine dayanarak tercih yapmasına yardımcı olur. Bu ekonomik işlev, her markalı ürünün kusursuz olduğuna veya tescilin ürün kalitesini onayladığına dair hukuki garanti değildir. Marka tescili ile ayıplı maldan doğan haklar farklı konulardır.

Uyuşmazlık varsa nereden başlamalı?

Önce tescil numarası, hak sahibi, korunan mal ve hizmetler ile karşı tarafın kullanımını gösteren belgeleri bir araya getirin. Fiili izinsiz kullanım için marka ihlali ve davalar rehberi yol gösterir. Markayı devretmek veya kullanım izni vermek istiyorsanız konu devir, rehin ve lisans işlemleridir.

Dayanaklar: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.4–7, m.23, m.25, m.26 ve m.29. Resmi kanun metni. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaya uygulanmış hukuki görüş değildir. Kaynak ve kapsam için Künye.

Son güncelleme: 3 Ekim 2026.