Adana’da Marka ve Patent Davaları: Hangi Mahkeme, Nerede?
Marka veya patent uyuşmazlığınız var ve Adana’dasınız. İki soru var: hangi mahkeme görevli ve davayı nerede açabilirsiniz. Bunlar ayrı sorulardır; kanun ikisini ayrı fıkralarda düzenler. Bir de her uyuşmazlık mahkemeye gitmez, bazıları Türk Patent ve Marka Kurumu’na gider.
Üçüncü bir soru daha vardır: işi kime emanet edeceksiniz. Onun için ayrı bir sayfa var: Adana’da avukat seçerken neye bakılır, neye bakılamaz.
Görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir; bu mahkemenin kurulmadığı yerlerde asliye hukuk mahkemesi o sıfatla bakar (m.156/1).
Yetki bakımından hak sahibinin üçüncü kişilere karşı açacağı davalarda, davacının yerleşim yeri de yetkili yerler arasındadır (m.156/3). Yani Adana’da yerleşikseniz davayı Adana’da açabilirsiniz.
İki istisna: Kurumun kararlarına karşı açılacak davalarda Ankara yetkilidir (m.156/2); markanın iptali ise mahkemeden değil Kurumdan istenir (m.26).
Görevli mahkeme: kanun ne diyor
m.156/1: bu kanunda öngörülen davalarda görevli mahkeme, fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi ile fikri ve sınai haklar ceza mahkemesidir. Bu mahkemeler, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde, Adalet Bakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur.
Aynı fıkra kurulmamış yerler için kuralı da verir:
- Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi kurulmamış olan yerlerde, onun görev alanına giren dava ve işlere asliye hukuk mahkemesince bakılır.
- Fikri ve sınai haklar ceza mahkemesi kurulmamış olan yerlerde, onun görev alanına giren dava ve işlere asliye ceza mahkemesince bakılır.
Bir ayrıntı daha vardır ve pratikte belirleyicidir: bu dava ve işlere bakacak asliye hukuk ve asliye ceza mahkemeleri ile bu mahkemelerin yargı çevresi, il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığının önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir.
Adana bakımından: Adana’da fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi bulunmamaktadır; marka ve patent uyuşmazlıkları asliye hukuk mahkemesinde, bu sıfatla görülür.
Yukarıdaki m.156/1 hükmü, hangi asliye mahkemesinin görevlendirileceğinin Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararıyla belirlendiğini söyler; bu karar zamanla değişebilir. Dava açmadan önce görevli mahkemenin adını ve numarasını güncel durumdan teyit ediniz.
Yetki: davayı nerede açabilirsiniz
Görev ile yetki karıştırılmamalıdır. Görev hangi tür mahkeme sorusunu, yetki hangi yerdeki mahkeme sorusunu cevaplar.
m.156/3: sınai mülkiyet hakkı sahibi tarafından üçüncü kişiler aleyhine açılacak hukuk davalarında yetkili mahkeme;
- davacının yerleşim yeri mahkemesi,
- hukuka aykırı fiilin gerçekleştiği yer mahkemesi,
- ya da bu fiilin etkilerinin görüldüğü yer mahkemesidir.
Üçü arasında seçim davacınındır. Pratik sonucu şudur: Adana’da yerleşik bir marka veya patent sahibi, tecavüz edenin başka bir ilde olması hâlinde bile davayı Adana’da açabilir.
Kural tersine döndüğünde değişir: üçüncü kişiler tarafından hak sahibi aleyhine açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir (m.156/5).
Davacının Türkiye’de yerleşim yeri yoksa ayrı bir kural işler: yetkili mahkeme, davanın açıldığı tarihte sicilde kayıtlı vekilin işyerinin bulunduğu yerdeki, vekillik kaydı silinmişse Kurum merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemedir (m.156/4).
İstisna: Kurumun kararlarına karşı dava
Bu davalar yukarıdaki yetki kuralının dışındadır. m.156/2: Kurumun bu kanun hükümlerine göre aldığı bütün kararlara karşı açılacak davalarda ve Kurumun kararlarından zarar gören üçüncü kişilerin Kurum aleyhine açacakları davalarda görevli ve yetkili mahkeme Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir.
Yani başvurunuz reddedildiyse veya itirazınız hakkında verilen karara karşı dava açacaksanız, Adana’da yerleşik olmanız sonucu değiştirmez; dava Ankara’da açılır.
Her uyuşmazlık mahkemeye gitmez
Markanın iptali mahkemeden istenmez. m.26/1: kanunda sayılan hâllerde talep üzerine Kurum tarafından markanın iptaline karar verilir; m.26/2 ilgili kişilerin Kurumdan iptal isteyebileceğini söyler.
Hükümsüzlük ise mahkemededir. İkisinin farkı, sebepleri ve sonuçları ayrı yazıdadır: markanın iptali ile hükümsüzlüğü arasındaki fark.
Buradan çıkan sonuç yer bakımından şudur: iptal talebi için Adana’da ya da başka bir ilde mahkemeye gidilmez, talep Kuruma yapılır.
Ceza tarafı
Marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz, m.30’da suç olarak düzenlenmiştir. Görev bakımından kural hukuk tarafıyla simetriktir: görevli mahkeme fikri ve sınai haklar ceza mahkemesidir, kurulmamış olan yerlerde asliye ceza mahkemesi bakar (m.156/1).
İki şart hatırlanmalıdır: cezaya hükmedilebilmesi için markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır (m.30/5) ve soruşturma ile kovuşturma şikâyete bağlıdır (m.30/6). Ayrıntı: marka hakkına tecavüz ve açılabilecek davalar.
Zamanaşımı
m.157: sınai mülkiyet hakkından doğan özel hukuka ilişkin taleplerde, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun zamanaşımına ilişkin hükümleri uygulanır. Süre bu kanunda sayılmaz; talebin niteliğine göre TBK’ya bakılır.
Özet
| Uyuşmazlık | Nereye | Dayanak |
|---|---|---|
| Tecavüz, tazminat, tespit | FSHHM; yoksa asliye hukuk. Yer: davacının yerleşim yeri de olabilir | m.156/1, m.156/3 |
| Markanın hükümsüzlüğü | Aynı mahkeme | m.25, m.156/1 |
| Markanın iptali | Kurum, mahkeme değil | m.26 |
| Kurumun kararına karşı dava | Ankara FSHHM | m.156/2 |
| Marka taklidi (ceza) | FSHCM; yoksa asliye ceza. Şikâyete bağlı | m.156/1, m.30/6 |
| Hak sahibi aleyhine açılan dava | Davalının yerleşim yeri | m.156/5 |
Bu sayfadaki madde numaraları 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu metnine dayanır: m.25, m.26, m.30, m.156 ve m.157. Kanunun güncel hâli için mevzuat.gov.tr adresine bakabilirsiniz.
Mahkeme kuruluşları ve yargı çevreleri Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararıyla değişebilir. Dava açmadan önce görevli mahkemeyi güncel durumdan teyit ediniz.
İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir olaya uygulanmış hukuki görüş değildir. Dava şartları, usul ve süreler bu sayfada ele alınmamıştır. Sitenin kaynak ve kapsam bilgisi için künye sayfasına bakabilirsiniz.
Son güncelleme: 11 Eylül 2026.
